Zwanger zijn is een bijzondere tijd, maar brengt ook vragen mee over wat je wel en niet kunt eten. Bepaalde voedingsmiddelen kunnen namelijk schadelijk zijn voor jouw ongeboren kindje. In dit artikel lees je precies welke producten je beter kunt vermijden en waarom.
Het is belangrijk om bewuste keuzes te maken tijdens je zwangerschap. Sommige voedingsmiddelen bevatten bacteriën of stoffen die gevaarlijk kunnen zijn voor de ontwikkeling van je baby. Met de juiste informatie kun je zorgeloos genieten van deze mooie periode.
Rauwe en onvoldoende verhitte producten
Rauw vlees, rauwe vis en rauw ei kunnen gevaarlijke bacteriën bevatten zoals salmonella en toxoplasma. Deze ziekteverwekkers vormen een risico voor jou en je baby. Het is daarom verstandig om deze producten volledig te vermijden of alleen goed verhit te eten.
Carpaccio, tartaar, filet americain en rauwe ham zijn voorbeelden van vleeswaren die je niet moet eten. Ook sushi met rauwe vis, gerookte zalm en oesters zijn niet aan te raden. Zorg dat vlees altijd goed doorbakken is, met een kerntemperatuur van minimaal 70 graden.
Producten met rauw ei zoals tiramisu, zelfgemaakte mayonaise en sommige dressings zijn ook onverstandig. Let goed op bij buffetten en feestjes waar deze gerechten vaak ongekoeld staan. Verhitte variant en zoals gekookte eieren en gebakken vis zijn daarentegen veilig om te eten.
Ongewassen groenten en fruit
Ongewassen groenten en fruit kunnen aarde bevatten met de toxoplasma-parasiet. Was daarom alle groenten en fruit altijd grondig onder de kraan. Extra aandacht is nodig bij sla, prei en aardbeien waar vaak grond aan zit.
Voorverpakte, ongewassen sla uit de supermarkt moet je ook eerst goed wassen. Zelfs als er ‘gewassen’ op staat, is het verstandig om het toch nog een keer te spoelen. Zo minimaliseer je elk risico op besmetting.
Onveilige kaas en zuivelproducten
Niet alle kaassoorten zijn geschikt tijdens de zwangerschap. Kaas gemaakt van rauwe melk kan de listeria-bacterie bevatten. Deze bacterie kan ernstige complicaties veroorzaken bij je ongeboren kind.
Vermijd deze kaassoorten tijdens je zwangerschap:
- Brie en camembert (zachte kazen met witte schimmelkorst)
- Blauwe kazen zoals roquefort, gorgonzola en Danish blue
- Geitenkaas en schapenkaas van rauwe melk
- Verse kazen zoals mozzarella en feta (alleen als van ongepasteuriseerde melk)
- Alle kaassoorten waarop ‘au lait cru’ of ‘van rauwe melk’ staat
Kaas van gepasteuriseerde melk is wel veilig om te eten. Dit geldt voor de meeste jonge kazen, belegen kaas en oude kaas uit de supermarkt. Lees altijd het etiket om zeker te zijn van de melksoort.
Ook bij yoghurt, melk en andere zuivelproducten is pasteurisatie belangrijk. Gelukkig zijn de meeste zuivelproducten in Nederlandse winkels standaard gepasteuriseerd. Bij boerenproducten of kaas van de markt kun je dit beter even navragen.
Bepaalde vissoorten en zeevruchten
Sommige vissoorten bevatten veel kwik, wat schadelijk is voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel van je baby. Grote roofvissen zoals tonijn, zwaardvis en haai hopen kwik op in hun lichaam. Beperk daarom de consumptie van deze vissoorten.
Je mag wel twee keer per week vette vis eten, zoals zalm, haring of makreel. Deze vissoorten bevatten minder kwik en zijn juist gezond vanwege de omega-3 vetzuren. Kies bij voorkeur voor kleinere vissoorten en wissel af in soorten.
Rauwe zeevruchten zoals oesters, mosselen en garnalen kun je beter vermijden. Goed verhitte zeevruchten zijn wel veilig. Let er bij restaurants op dat schaaldieren altijd goed doorbakken of gekookt zijn voordat je ze eet.
Lever en producten met vitamine A
Lever en leverproducten bevatten extreem veel vitamine A, wat in grote hoeveelheden schadelijk is voor je baby. Dit geldt voor runderlever, kippenlever, leverpastei en leverworst. Ook levertraan is niet aan te raden tijdens de zwangerschap.
Let op deze producten met te veel vitamine A:
- Alle soorten lever en leverproducten
- Levertraan en visoliesupplementen met vitamine A
- Pâté en smeerworsten met lever
- Vitaminepillen met meer dan 3000 IE vitamine A
Vitamine A is essentieel voor je gezondheid, maar te veel kan leiden tot aangeboren afwijkingen. De vitamine A uit groenten en fruit is daarentegen veilig. Je lichaam zet deze plantaardige vorm alleen om in vitamine A wanneer nodig.
Cafeïne en bepaalde kruidenthee
Grote hoeveelheden cafeïne tijdens de zwangerschap worden afgeraden. Te veel cafeïne kan het geboortegewicht van je baby verlagen en het risico op een miskraam verhogen. Beperk je cafeïne-inname tot maximaal 200 milligram per dag.
Dit komt overeen met ongeveer twee koppen koffie of vier koppen thee per dag. Denk ook aan cafeïne in cola, energiedrankjes en chocolade. Kies waar mogelijk voor cafeïnevrije alternatieven zoals gebrande gerstenkoffie of vruchtenthee.
Bij kruidenthee is voorzichtigheid geboden, want niet alle soorten zijn geschikt tijdens zwangerschap. Vermijd thee met zoethout, venkel in grote hoeveelheden, en onbekende kruidenmengsels. Veilige opties zijn kamillethee, rozenbottelthee en gemberthee in normale hoeveelheden.
Alcohol en energiedrankjes
Alcohol is volledig uit den boze tijdens je zwangerschap. Er is geen veilige hoeveelheid alcohol voor zwangere vrouwen. Zelfs kleine hoeveelheden kunnen blijvende schade veroorzaken aan de hersenen en organen van je baby.
Dit geldt voor alle soorten alcohol, van bier en wijn tot sterke drank. Ook gerechten waarin alcohol is verwerkt, zoals rode wijnsaus, zijn beter te vermijden. De bewering dat alcohol verkookt is vaak niet juist, omdat altijd een klein percentage achterblijft.
Energiedrankjes bevatten naast veel cafeïne ook andere stimulerende stoffen zoals taurine en guarana. Deze combinatie is belastend voor je lichaam en dat van je baby. Kies daarom altijd voor water, melk of vruchtensap als gezonde dorstlessers.
Voedingsmiddelen met verhoogd risico op voedselinfectie
Bepaalde voedselbereidingen en producten hebben een verhoogd risico op bacteriën zoals listeria. Kant-en-klare salades uit de koeling, voorgesneden fruit en voorverpakte broodjes kunnen besmet zijn. Bereid deze producten bij voorkeur zelf met verse ingrediënten.
Wees extra voorzichtig met deze producten:
- Voorverpakte salades en kant-en-klare maaltijden
- Voorgesneden fruit en groenten uit de koeling
- Gerookte vis die niet verhit wordt gegeten
- Paté en vleessalades uit de koeling
- Ijsjes uit zelfgemaakte machines of onbetrouwbare bronnen
Warm kant-en-klaar eten altijd goed op voordat je het eet, tot minimaal 70 graden. Bewaar restjes niet te lang en ruim regelmatig je koelkast op. Goede hygiëne in de keuken is tijdens je zwangerschap extra belangrijk.
Veelgestelde vragen over eten tijdens de zwangerschap
Zwangere vrouwen hebben vaak vragen over wat wel en niet veilig is om te eten. Hieronder vind je antwoorden op de meest gestelde vragen over voeding tijdens je zwangerschap.
Mag ik wel chocolade eten tijdens mijn zwangerschap?
Ja, chocolade mag je gerust eten tijdens je zwangerschap, maar wel met mate. Houd rekening met de cafeïne in chocolade, vooral in pure chocolade. Een paar stukjes per dag vormen geen probleem, zolang je totale cafeïne-inname onder de 200 milligram per dag blijft.
Melkchocolade bevat minder cafeïne dan pure chocolade. Witte chocolade bevat helemaal geen cafeïne omdat het geen cacao bevat. Geniet dus gerust van een chocolaatje, maar overdrijf niet en wissel af met andere tussendoortjes.
Is pindakaas veilig tijdens de zwangerschap?
Pindakaas is veilig om te eten tijdens je zwangerschap en bevat zelfs gezonde vetten en eiwitten. Er is geen reden om pindakaas te vermijden, tenzij je zelf een pinda-allergie hebt. Het eten van pinda’s tijdens de zwangerschap verkleint mogelijk zelfs het risico op een pinda-allergie bij je kind.
Kies bij voorkeur voor pindakaas zonder toegevoegde suikers en palmolie. Combineer pindakaas met volkoren brood voor een voedzaam ontbijt of tussendoortje. Ook andere notenpasta’s zoals amandelpasta zijn gezonde keuzes tijdens je zwangerschap.
Mag ik honing eten als ik zwanger ben?
Ja, honing is veilig voor zwangere vrouwen, in tegenstelling tot voor baby’s onder de één jaar. De bacterie die gevaarlijk kan zijn voor baby’s (clostridium botulinum) is geen probleem voor volwassenen. Jouw spijsverteringsstelsel is sterk genoeg om eventuele sporen onschadelijk te maken.
Je kunt honing dus gewoon gebruiken in thee, op brood of in recepten. Honing bevat wel veel suiker, dus eet het met mate. Kies bij voorkeur voor onbewerkte, natuurlijke honing voor de meeste voedingsstoffen.
Kan ik wel kaasfondue of warme brie eten?
Ja, als kaas goed verhit wordt, zijn eventuele listeria-bacteriën gedood en is de kaas veilig. Bij kaasfondue wordt de kaas voldoende verhit, dus dat mag je gerust eten. Ook gebakken camembert of brie uit de oven is veilig, mits de kaas helemaal verhit is.
Let er wel op dat de kaas echt overal goed warm is geworden. De kerntemperatuur moet boven de 70 graden komen om alle bacteriën te doden. Zo kun je tijdens je zwangerschap toch genieten van deze kaasgerechten.
Zijn alle soorten sushi verboden tijdens zwangerschap?
Nee, niet alle sushi is verboden, alleen sushi met rauwe vis. Sushi met gekookte ingrediënten zoals garnalen-tempura, omelet of groenten mag je wel eten. Ook vegetarische sushi met komkommer, avocado of wortel is een veilige keuze.
Let er wel op dat de sushi vers is en bij een betrouwbare zaak gekocht. Als je twijfelt over de versheid of bereiding, kun je beter geen risico nemen. Na je bevalling kun je weer volop genieten van alle sushi-varianten.
Bewuste keuzes voor een gezonde zwangerschap
Met deze informatie kun je bewuste keuzes maken over je voeding tijdens de zwangerschap. Het vermijden van bepaalde voedingsmiddelen kan in het begin misschien lastig lijken, maar het is voor de gezondheid van je baby. De meeste beperkingen zijn tijdelijk en duren slechts negen maanden.
Onthoud dat er nog steeds veel heerlijke en gezonde voeding overblijft die je wel mag eten. Focus op verse groenten en fruit, volkoren producten, magere zuivel en goed verhit vlees of vis. Twijfel je over een bepaald product, bespreek dit dan met je verloskundige of huisarts voor persoonlijk advies.